Οι καρκινικοί δείκτες είναι πρωτεΐνες στο αίμα που παράγονται από τα καρκινικά κύτταρα καθώς επίσης και από τα υγιή.
Σκοπός του τσεκ απ είναι να εντοπίζουμε τον καρκίνο σε πολύ πρώιμο στάδιο ώστε να μπορεί να ιανθεί.
Οι καρκινικοί δείκτες δεν μπορούν από μόνοι τους να μας οδηγήσουν στη διάγνωση ενός καρκίνου, μπορούν όμως να την επιβεβαιώσουν μετά από μια βιοψία.
Οι καρκινικοί δείκτες χρησιμεύουν και μετά τη διάγνωση του καρκίνου. Με το συχνό έλεγχο τους, αξιολογούμε την αποτελεσματικότητα της θεραπείας που κάνει ο ασθενής και εφόσον παρατηρούμε την μείωση των επιπέδων τους τότε φαίνεται πως η θεραπεία αποδίδει, ενώ
μακροπρόθεσμα μπορεί να γίνει αντιληπτή μια πιθανή υποτροπή.
Ωστόσο παρατηρούμε πολύ συχνά στα αρχικά στάδια τα επίπεδα των δεικτών να είναι φυσιολογικά ή να είναι οριακά αυξημένα. Σε προχωρημένα στάδια παρατηρούμε αύξηση.
Οι κυριότεροι καρκινικοί δείκτες είναι:
- CA 19-9: αυξάνεται κυρίως στον καρκίνο του παγκρέατος καθώς επίσης και σε μια παγκρεατίτιδα, κύστες παγκρέατος ή σε καλοήθεις όγκους.
- CEA: αυξάνεται κυρίως σε καρκίνους του πεπτικού όμως παρατηρούμε μικρές αυξήσεις στους καπνιστές και σε ασθενείς με παθήσεις του ήπατος.
- CA 125: αυξάνεται κυρίως σε καρκίνους των ωοθηκών καθώς επίσης και στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.
- CA 15-3: αυξάνεται κυρίως στον προχωρημένο καρκίνο μαστού
- PSA: παράγεται σε κακοήθεις και καλοήθεις παθήσεις του προστάτη.
Μεμονωμένες παθολογικές τιμές στους καρκινικούς δείκτες δεν αρκούν για την διάγνωση. Επιβάλλεται επανάληψη ακόμα και αν η εξέταση έχει γίνει στο πλαίσιο θεραπείας.
Η επανάληψη θα πρέπει να γίνεται κατά κανόνα στο ίδιο εργαστήριο.
Κωνσταντίνος Α. Τσούτσουρας
Βιοπαθολόγος του τμήματος Αιμοδοσίας Αρεταίειου Νοσοκομείου - ΕΚΠΑ
Επιστημονικά υπεύθυνος των κέντρων Di Athens Clinic κ’ Di Athens Διαγνωστικό Κέντρο Αθηνών.
Κύπρου 8Β, 17456 Άλιμος - 211 3331543
