Συναντήσαμε τον αλιμιώτη Γιώργο Χλούπη, Δικηγόρο, Διδάκτορα Εγκληματολογίας και αναπληρωτή Καθηγητή Εγκληματολογίας στη Σχολή Αξιωματικών της Ελληνικής Αστυνομίας και μας μίλησε για ένα θέμα που απασχολεί την κοινωνία τις τελευταίες δεκαετίες και θύμα του είναι κυρίως παιδιά. Τι ακριβώς είναι το bullying, γιατί γίνεται τόσος λόγος γι αυτό και πως μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά.
Κύριε Χλούπη, μετά τα τραγικά πρόσφατα γεγονότα με τον Βαγγέλη Γιακουμάκη, θα θέλαμε να μας μιλήσετε λίγο για το bullying.
Bullying, δηλαδή εκφοβισμός. Η λέξη προέρχεται από την αγγλική bully που σημαίνει «νταής». Μία λέξη που μπήκε πρόσφατα και βίαια στο ελληνικό λεξιλόγιο και μας απασχόλησε όλους.
Τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Και πότε εμφανίζεται στα σχολεία;
Bullying σημαίνει ψυχολογική – και μερικές φορές και σωματική – βίαιη συμπεριφορά. Στην προκειμένη πρόσφατη περίπτωση ήταν σχολικός εκφοβισμός. Στα σχολεία το bulllying ξεκινάει – εμφανίζεται – στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού και συνεχίζεται στο Γυμνάσιο. Στο Λύκειο τα φαινόμενα λιγοστεύουν. Ο λόγος είναι γιατί σε αυτές τις ηλικίες τα παιδιά ασχολούνται με άλλα θέματα. Έχουν άλλες δραστηριότητες. Bullying φυσικά μπορεί να υπάρξει και εκτός σχολείου. Μέσω του διαδικτύου (Internet). Και εκεί συνήθως είναι bulllying σεξουαλικού εκφοβισμού! Δυστυχώς σε μία έρευνα που έγινε πρόσφατα σε 40 χώρες, η Ελλάδα βρίσκεται στην πέμπτη (5η) θέση σε θύματα εκφοβισμού! Επίσης, με βάση έρευνα από το « Χαμόγελο του Παιδιού» το 2012, 1 στα 3 παιδιά (μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης το δείγμα) έχουν βιώσει εκφοβισμό.
Τι οδηγεί ένα παιδί να γίνει θύτης;
Συνήθως ο θύτης είναι ένα παιδί το οποίο έχει το ίδιο (το παιδί) υποστεί ψυχολογική ή σωματική βία, κακοποίηση. Είτε στο σπίτι, είτε εκτός σπιτιού. Με αυτόν τον τρόπο αντιδρά σε αυτό που έχει βιώσει ασκώντας βία σε άλλους. Ή θέλοντας να τραβήξει την προσοχή επάνω του εξ αιτίας ανασφάλειας που νοιώθει. Αυτό που θα σας φανεί ίσως περίεργο είναι ότι, οι περισσότεροι θύτες είναι κορίτσια!!!
Και πως μπορεί ένας γονιός να προστατεύσει το παιδί του να μην υποστεί αυτή την βία και να μην εμπλακεί σε τέτοια φαινόμενα, τέτοιες καταστάσεις;
Το βασικότερο είναι να υπάρχει επικοινωνία μεταξύ παιδιού και γονέα. Να μπορεί το παιδί να εκμυστηρευτεί το οποιοδήποτε εμφανιστεί πρόβλημα.
Πολύ βασικό επίσης είναι, ο γονέας να παρακολουθεί στενά αλλά διακριτικά την συμπεριφορά του παιδιού του. Να παρατηρεί. Τυχόν αλλαγές ή εσωστρέφεια να τον προβληματίσουν. Αλλά προς Θεού μη φτάσει στο άλλο άκρο. Δηλαδή να κάνει το παιδί του να μεταβληθεί από θύμα σε θύτη.
Πολλοί γονείς θέλοντας το παιδί τους να μπορεί να αντιμετωπίσει τέτοιες συμπεριφορές, τα στέλνουν να μάθουν πολεμικές τέχνες, ή ν’ ασχοληθούν με κάτι ανάλογο και τα ενθαρρύνουν να αντιδρούν με επιθετικότητα. Το λεπτό σημείο είναι να κάνουν το παιδί τους να αισθάνεται σιγουριά και ασφάλεια μέσα στο σπίτι. Ώστε να μπορεί το ίδιο το παιδί να αισθάνεται δυνατό ψυχολογικά και να γίνει ικανό να αντιμετωπίσει τέτοιες καταστάσεις.
Όλα ξεκινούν από το σπίτι. Δυστυχώς στη εποχή μας έχει χαθεί το ισχυρό πρότυπο του πατέρα. Είτε επειδή εκείνος εργάζεται πολλές ώρες, είτε επειδή το ζευγάρι έχει χωρίσει. Σε αυτές τις περιπτώσεις χάνεται η ισορροπία. Κάτι αντίστοιχο βλέπουμε και στις αγέλες των ζώων : Όταν χάνεται ο ηγέτης, η αγέλη αλληλοσπαράζεται. Δυστυχώς αυτό δεν ισχύει σήμερα μόνο στις οικογένειες, αλλά και σε άλλες πτυχές της κοινωνίας.
Έχουν σημειωθεί περιστατικά που τα παιδιά βγάζουν το ξυραφάκι από τις ξύστρες και το χρησιμοποιούν για να κόψουν τις φλέβες τους. Συνήθως ο σκοπός τους είναι να τραβήξουν την προσοχή των γονιών, οι οποίοι δεν δίνουν την απαιτούμενη προσοχή στα παιδιά τους, είτε από αδιαφορία, είτε γιατί δεν έχουν χρόνο επειδή δουλεύουν πολλές ώρες. Επίσης, με το να προκαλούν φυσικό πόνο στο σώμα τους, προσπαθούν να απαλλαγούν από τον ψυχικό πόνο που βιώνουν π.χ. από άγχος, κακοποίηση, κάποιον θάνατο κλπ.
Το Internet είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο. Είναι όμως και πολύ επικίνδυνο. Είναι όπως το μαχαίρι. Βοηθάει να κόψεις, αλλά αν δεν προσέξεις, αν δεν το πιάσεις σωστά, αν δεν το χειριστείς, αν δεν το χρησιμοποιήσεις σωστά, μπορεί να κοπείς!
Πολλά παιδιά ξεσηκώνουν από το ιντερνετ άσκημες συμπεριφορές. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, υπάρχουν ειδικά φίλτρα που μπορούν να τοποθετηθούν στους υπολογιστές, προκειμένου να μην μπαίνουν τα παιδιά σε επικίνδυνα sites.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να προσθέσω την πάρα πολύ σημαντική δουλειά που κάνει η Υπηρεσία Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας με υπεύθυνο τον Μάνο Σφακιανάκη. Έχουν προλάβει πάρα πολλές περιπτώσεις που θα μπορούσαν να είχαν άσκημο αποτέλεσμα. Εννοείται ότι οι γονείς πρέπει να ζητήσουν βοήθεια, προκειμένου να επέμβει η Υπηρεσία. Υπάρχει επίσης, ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα που παρέχει βοήθεια.
Επίσης, πολύ σοβαρή βοήθεια παρέχει το « Χαμόγελο του Παιδιού». Με την βοήθεια ψυχολόγων επισκέπτονται τα σχολεία και ενημερώνουν γονείς και δασκάλους για την καλύτερη αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών.
Πως βλέπετε την εξέλιξη αυτής της – να την πω – μάστιγα;
Δυστυχώς οι ενδείξεις δεν είναι αισιόδοξες. Προσωπική μου άποψη είναι ότι αυτοί οι μικροί «νταήδες» βγαίνοντας στην κοινωνία θα συσπειρωθούν δημιουργώντας μικρές συμμορίες, κάτι ανάλογο με αυτές που βλέπουμε ή διαβάζουμε ότι υπάρχουν στο εξωτερικό. Για να προλάβουμε τέτοιες εξελίξεις και να προσφέρουμε στην οικογένειά μας, στο σχολείο, στην κοινωνία γενικότερα, ο μόνος τρόπος είναι η συνεργασία μεταξύ ανθρώπων που ενδιαφέρονται για το καλύτερο αύριο και η αφύπνιση των υπολοίπων. Είναι ο μόνος τρόπος και η μόνη δίοδος προς την ελπίδα του καλύτερου αύριο των παιδιών μας.
Το link της Αστυνομίας με συμβουλές για την προφύλαξη των παιδιών από πράξεις ασέλγειας ή κακοποίησης είναι:
http://www.astynomia.gr/index.php?option=ozo_content&perform=view&id=14335&Itemid=0&lang
Ευχαριστήσαμε τον Γιώργο Χλούπη για όλα αυτά μου μας είπε, που κάθε άλλο παρά ευχάριστα είναι. Μας έδωσε όμως πολύ καλές συμβουλές γι’ αυτό το συγκλονιστικό πρόβλημα της κοινωνίας και των παιδιών μας.
Μίλησε στην Ελισάβετ Μιτσού
Φωτογραφία: Alimos Online
