Ένα άρθρο της Μαρκαντωνακης Μαρίας, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια.
Έχοντας φτάσει πια στις τελευταίες ημέρες πριν από τις Πανελλήνιες Εξετάσεις, πολλοί γονείς κοιτάζουν τα παιδιά τους λίγο πιο αυστηρά, λίγο πιο ανήσυχα, λίγο πιο πιεστικά, λίγο πιο απαιτητικά. Και πολλά παιδιά κουβαλούν μέσα τους έναν φόβο που συχνά δεν λέγεται δυνατά:
«Αν δεν τα καταφέρω, τι αξίζω;»
«Αν αποτύχω, θα απογοητεύσω όλους;»
«Αν δεν περάσω, υπάρχει μέλλον για μένα;»
Ως μητέρα, γνωρίζω την αγωνία αυτής της περιόδου. Βλέπω την κούραση, την πίεση, την εξάντληση, τις αμφιβολίες που κουβαλούν τα παιδιά μας. Βλέπω πόσο εύκολα μπορούν να πιστέψουν ότι η ζωή τους κρίνεται από αυτές τις εξετάσεις.
Ως ψυχολόγος όμως γνωρίζω και κάτι ακόμη πολύ σημαντικό:
Κανένα παιδί δεν φτάνει ξαφνικά στην απόγνωση.
Πίσω από τέτοιες τραγωδίες συνήθως υπάρχει ένας βαθύς και σιωπηλός ψυχικός πόνος που για πολύ καιρό έμενε αόρατος.
Η κατάθλιψη στην εφηβεία δεν εμφανίζεται πάντα με δάκρυα. Μπορεί να κρύβεται πίσω από:
* την απομόνωση,
* τον εκνευρισμό,
* την αδιαφορία,
* την εξάντληση,
* την αίσθηση ότι «τίποτα δεν έχει νόημα»,
* ή πίσω από παιδιά που συνεχίζουν να λειτουργούν κανονικά ενώ μέσα τους καταρρέουν.
Και ίσως αυτό είναι που πρέπει όλοι να θυμόμαστε:
Πολλά παιδιά δεν θέλουν πραγματικά να φύγουν από τη ζωή. Θέλουν να φύγουν από τον πόνο που δεν αντέχουν άλλο να κουβαλούν.
Στα παιδιά που αυτή τη στιγμή δίνουν τη δική τους μάχη, θέλω να πω κάτι από καρδιάς:
Οι Πανελλήνιες δεν καθορίζουν την αξία σας.
Δεν είστε οι βαθμοί σας.
Δεν είστε μια αποτυχία ή μια επιτυχία.
Η ζωή δεν τελειώνει σε μία σχολή, ούτε ξεκινά μόνο μέσα από μία επιτυχημένη εξέταση.
Υπάρχουν πολλοί δρόμοι, πολλές ευκαιρίες, πολλά δεύτερα και τρίτα ξεκινήματα.
Και κυρίως υπάρχει ζωή πέρα από τον φόβο που σήμερα μοιάζει τεράστιος.
Αν νιώθετε ότι πιέζεστε, ότι δεν αντέχετε, ότι όλα σας φαίνονται σκοτεινά, μιλήστε.
Μιλήστε στους γονείς σας, σε έναν φίλο, σε έναν καθηγητή, σε έναν ψυχολόγο.
Μην μένετε μόνοι με τις σκέψεις σας.
Η σιωπή μεγαλώνει την απόγνωση.
Η σύνδεση και η επικοινωνία σώζει ζωές.
Και προς τους γονείς, θέλω επίσης να πω κάτι πολύ ουσιαστικό:
Τα παιδιά μας αυτή την περίοδο δεν χρειάζονται μόνο πρόγραμμα, διάβασμα και υπενθυμίσεις υποχρεώσεων. Χρειάζονται κυρίως συναισθηματική ασφάλεια.
Χρειάζονται να ξέρουν:
* ότι δεν θα πάψουμε να τα αγαπάμε αν δεν πετύχουν,
* ότι δεν χρειάζεται να είναι τέλεια,
* ότι η αξία τους δεν εξαρτάται από τις επιδόσεις τους,
* ότι μπορούν να λυγίσουν χωρίς να ντραπούν.
Πολλές φορές, μέσα στην αγωνία μας, χωρίς να το θέλουμε, μεταφέρουμε στα παιδιά το μήνυμα ότι αυτή η περίοδος είναι «η σημαντικότερη της ζωής τους». Όμως για έναν ψυχικά πιεσμένο έφηβο, αυτό μπορεί να βιωθεί σαν ασφυξία.
Ας προσπαθήσουμε αυτές τις μέρες:
* να ακούμε περισσότερο και να κρίνουμε λιγότερο,
* να παρατηρούμε τις αλλαγές στη συμπεριφορά τους,
* να δίνουμε χώρο στα συναισθήματά τους,
* να μην αγνοούμε φράσεις απελπισίας,
* να ζητάμε βοήθεια έγκαιρα όταν βλέπουμε ότι ένα παιδί δυσκολεύεται ψυχικά.
Καμία οικογένεια δεν πρέπει να μένει μόνη απέναντι στην ψυχική δυσκολία ενός παιδιού.
Το τραγικό γεγονός των δύο κοριτσιών δεν πρέπει να γίνει απλώς μια ακόμη είδηση που θα ξεχαστεί μετά από λίγες ημέρες. Πρέπει να γίνει αφορμή να ανοίξουμε επιτέλους μια ουσιαστική συζήτηση για την ψυχική υγεία των εφήβων, για την πίεση που βιώνουν και για τη σημασία της πρόληψης.
Γιατί πίσω από πολλές «ήσυχες» εφηβικές ψυχές μπορεί να υπάρχει ένας πόνος που δεν ακούστηκε εγκαίρως.
Και γιατί κανένα παιδί δεν πρέπει να μεγαλώνει πιστεύοντας ότι είναι μόνο του.
Μαρκαντωνάκη Μαρία
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια παιδιού, εφήβου και οικογένειας.
Υπεύθυνη του Κέντρου Ψυχολογικής Υποστήριξης και Λογοθεραπείας Αλίμου.(ΚΕΨΥΛ)
