H νέα σειρά "Από Ήλιο σε Ήλιο" που προβάλλεται στην ΕΡΤ1 αυτό το διάστημα, βασίζεται στα βιβλία της Μαίρης Κόντζογλου.
Με φόντο την ιστορική απεργία των μεταλλωρύχων το 1916 στη Σέριφο, η σειρά ζωντανεύει έναν μεγάλο έρωτα μέσα σε μια ταραγμένη εποχή, αναδεικνύοντας ένα από τα σημαντικότερα ορόσημα στην ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος. Μέσα από τη μυθοπλασία και την ιστορική τεκμηρίωση, ξετυλίγεται μια περίοδος έντασης και κοινωνικών ανατροπών. Αυτό που πολύ κόσμος όμως δεν γνωρίζει, είναι ότι η οικογένεια Γκρώμαν - ιδιοκτήτες των μεταλλείων - ήταν ιδιοκτήτες βίλλας στον Άλιμο και η περιοχή λεγόταν περιοχή Γκρώμαν.
Οι Grohmann ήταν Γερμανοί που είχαν έρθει από την Ανατολική Πρωσία. Η οικογένεια άρχισε να ασχολείται με την εξόρυξη σιδηρομεταλλεύματος και το 1884 o ορυκτολόγος Αιμίλιος (Εμίλ) Γκρώμαν απέκτησε από την πτωχευμένη γαλλική εταιρεία Serifos-Spilialeza, χωρίς σχεδόν καθόλου κεφάλαιο, τα δικαιώματα εξόρυξης στο ορυχείο της Σερίφου με μόνη υποχρέωση να καταβάλει ένα συμβολικό ποσό στο ελληνικό κράτος.
Οι συνθήκες στα μεταλλεία, που ήταν πλούσια σε ορυκτό πλούτο, ήταν απάνθρωπες. Οι εργάτες πέθαιναν από τις κακουχίες στις στοές (για χρόνια αργότερα ανακαλύπτονταν σκελετοί), αλλά αυτό δεν εμπόδισε πάνω από 2.000 ανθρώπους από όλη την Ελλάδα, κυρίως από τα γύρω κυκλαδίτικα νησιά, να πάνε στη Σέριφο για να εργαστούν στα ορυχεία Γκρώμαν στο Μεγάλο Λιβάδι.
Το 1906, ο Αιμίλιος Γκρώμαν πέθανε και τον διαδέχθηκε ο γιος του, Γεώργιος, ο οποίος αποδείχθηκε ακόμη πιο σκληρός από τον πατέρα του. Επέβαλε εργασία από την ανατολή έως τη δύση του ηλίου με μεροκάματα πείνας. Τα μέτρα ασφαλείας ήταν μηδαμινά για τους μεταλλωρύχους της Σερίφου.
Οι ασθένειες θέριζαν, τα εργατικά ατυχήματα αφθονούσαν και οι θάνατοι στις στοές ήτα συχνοί. Η παραμικρή διαμαρτυρία είχε οδυνηρές επιπτώσεις. Ο Γεώργιος Γκρώμαν είχε γίνει ο φόβος και ο τρόμος του νησιού και το μόνο του μέλημα ήταν το κέρδος του. Αφαίμαζεε τους εργάτες του, παρακρατώντας το 2% του ημερομισθίου τους προς ίδιον όφελος.
Μέχρι που το 1916 ο αναρχικός Κωνσταντίνος Σπέρας οργάνωσε στο νησί την πρώτη απεργία σε ελληνικό έδαφος για την καθιέρωση του οκταώρου –παράλληλα οι εργάτες απαιτούσαν τη βελτίωση των άθλιων συνθηκών εργασίας. Προκειμένου να κατασταλεί η απεργία, ο Γεώργιος Γκρώμαν, ζήτησε βοήθεια από τη Χωροφυλακή. Η απόβαση 30 χωροφυλάκων από την κοντινή Τζιά είχε ως αποτέλεσμα την αιματηρή σύρραξη της 21ης Αυγούστου και το θάνατο τεσσάρων εργατών.
Το 1933, ο Γεώργιος Γκρώμαν παρέδωσε τα μεταλλεία Σερίφου στο γιο του Αιμίλιο, εγγονό του πρεσβύτερου, ο οποίος τα δούλεψε μέχρι την Κατοχή. Τότε φόρεσε τη στολή των Ες Ες και τοποθετήθηκε στα Χανιά, ως επιβλέπων τα εκεί μεταλλεία για λογαριασμό των Ναζί.
Όταν πλησίαζε το τέλος του πολέμου ο Αιμίλιος Γκρώμαν ο νεότερος διέφυγε με γερμανικό υποβρύχιο και αργότερα καταδικάστηκε από τα Ελληνικά δικαστήρια ως δωσίλογος. Ένας ακόμη γιός του Γεωργίου Γκρώμαν φόρεσε τη στολή του γερμανικού στρατού. Βάσει αυτής της καταδίκης δημεύτηκε όλη η περιουσία του.
Μέλη της οικογένειας περνούσαν τα καλοκαίρια στο Λεμονοδάσος του Πόρου, σε μια έκταση που είχε αγοράσει ο Γεώργιος Γκρώμαν. Ένα ακόμη ακίνητο ήταν η περίφημη βίλλα Γκρώμαν στον Άλιμο, στο γέρμα της μικρού οδού Μπουμπουλίνας που ξεκινά από τη λεωφόρο Ποσειδώνος. Την έχτισε ο Γεώργιος Γκρώμαν μετά το γάμο του με την κόρη του Καλαμακιώτη κτηματία Ζάννου το 1912.
Μετά τον πόλεμο, το ΅Ελληνικό κράτος κατάσχεσε το σπίτι και την έκταση. Η οικογένεια Γκρώμαν αντέδρασε δικαστικά και “απέδειξε” ότι ένας από τους γιους του Γεωργίου Γκρώμαν, ο Ροδόλφος, πολέμησε υπέρ των Ελλήνων. Έτσι, το Ελληνικό κράτος απαλλοτρίωσε την έκταση και αποζημίωσε την οικογένεια.
Το μεγαλύτερο μέρος του κτήματος δόθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, για να δημιουργηθεί κοιμητήριοι αφιερωμένο σε όλους τους στρατιώτες, αναγνωρισμένους ή η, που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα. Πρόκειται για το λεγόμενο Συμμαχικό Πολεμικό Νεκροταφείο στον Άλιμο.
Στη βίλλα Γκρώμαν στεγάστηκε για λίγο διάστημα ο Οίκος Τυφλών Πολέμου και αργότερα το ΛΕ¨ Αστυνομικό Τμήμα Καλαμακίου. Σήμερα δεν υπάρχει, γιατί κατεδαφίστηκε και στη θέση της κτίστηκε πολυκατοικία.
Τα μεταλλεία της Σερίφου παρέμειναν υπό την ιδιοκτησία της οικογένειας Γκρώμαν μέχρι το 1963, όταν αποφάσισαν να τα εγκαταλείψουν και να εγκαταταθούν στη Νότια Αφρική, αφήνοντας εκατοντάδες εργάτες άνεργους.
Ελισάβετ Μιτσού
Φωτογραφία: Αρχείο Ρ. Παπαμανώλη
