All Around

Εγκαταλελειμμένα οικόπεδα μετατρέπονται σε «πάρκα τσέπης» στην Αθήνα

Εγκαταλελειμμένα οικόπεδα μετατρέπονται σε «πάρκα τσέπης» στην Αθήνα

Θα τα δείτε να ξεπροβάλλουν ως «μικρές οάσεις» στις πυκνοκατοικημένες γειτονιές της Αθήνας.

Μπορεί να μην είναι πολύ μεγάλα (όπως μαρτυρά και το όνομά τους), η συμβολή τους όμως στο περιβάλλον και την κοινωνία είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ο λόγος για τα «πάρκα τσέπης», τα οποία εκτός του ότι στολίζουν την πρωτεύουσα δίνοντας της νότες πρασίνου, προσφέρουν και μια ανάσα δροσιάς στους κατοίκους της.

Ήδη στην Αμερική αλλά και τη Μεγάλη Βρετανία, τα «πάρκα τσέπης» θεωρούνται εργαλεία για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας, την καταπολέμηση της απομόνωσης που επικρατεί στις πυκνοκατοικημένες πόλεις και, κυρίως, για την προστασία του περιβάλλοντος. Αυτές τις πρακτικές υιοθετεί και η Αθήνα, που δρομολογεί τη δημιουργία αυτών των πρότυπων πάρκων σε πολλές γωνιές της πόλης και φυσικά, χωρίς κόστος για τους Αθηναίους.

Η Αθήνα, όπως πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, «υποφέρει» από την έλλειψη δημόσιου-ελεύθερου χώρου. Η δόμηση των προηγούμενων δεκαετιών και οι συνθήκες που διαμορφώθηκαν στην πόλη, προκάλεσαν «ασφυξία» που απλώθηκε πέρα από το κέντρο, σε πολλές γειτονιές.

Το πρόβλημα στην πόλη δεν εντοπίζεται μόνο στην έλλειψη των ανοιχτών χώρων, αλλά και στην εγκατάλειψη πολλών υφιστάμενων. Έτσι, το στοίχημα που έχει να αντιμετωπίσει ο Δήμος Αθηναίων, είναι από τη μία πλευρά η αναγέννηση και η φροντίδα των χώρων που έχουν αφεθεί εδώ και πολλά χρόνια στην τύχη τους και από την άλλη, η δημιουργία και η αξιοποίηση δημόσιου χώρου.

Πέντε πάρκα τσέπης μέχρι στιγμής στην Αθήνα

Μέχρι σήμερα έχουν δημιουργηθεί πέντε πάρκα τσέπης σε Άνω Κυψέλη, Κολωνό, Παγκράτι, Κεραμεικό και Σεπόλια. Η ανταπόκριση των πολιτών είναι πολύ θετική. Οι κάτοικοι στις γειτονιές αυτές τα έχουν «υιοθετήσει», τα φροντίζουν και τα απολαμβάνουν καθημερινά. Εξάλλου, τα συγκεκριμένα πάρκα, δημιουργούνται στα πρότυπα των πόλεων όπου η ύπαρξή τους, άλλαξε τη φυσιογνωμία ολόκληρων περιοχών, αλλά και επηρέασε θετικά την καθημερινή ζωή των κατοίκων.

Δεν είναι τυχαίο ότι επιστήμονες από όλο τον κόσμο με αντικείμενο την κλιματική αλλαγή και τη δόμηση, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, δείχνοντας παράλληλα τον δρόμο των πάρκων τσέπης, ως ουσιαστική λύση που αλλάζει προς το καλύτερο την καθημερινότητα της πόλης, σε πολλούς τομείς.

Τι ακριβώς είναι τα «πάρκα τσέπης»;

Τα «πάρκα τσέπης» (διεθνώς αποκαλούνται "pocket parks"), είναι πράσινοι χώροι που αντικαθιστούν εκτάσεις, οι οποίες είχαν εγκαταλειφθεί εδώ και πολλά χρόνια και είχαν μετατραπεί σε σκουπιδότοπους. Βρίσκονται σε πυκνοδομημένες γειτονιές της πόλης και αποτελούν τα θεμέλια για τη δημιουργία των πόλεων που εκμεταλλεύονται και αξιοποιούν μέχρι και το τελευταίο εκατοστό του δημόσιου χώρου προς όφελος των πολιτών. Είναι μία πρακτική που πέτυχε σε πολλές ευρωπαϊκές, και όχι μόνο, πρωτεύουσες και υιοθετήθηκε για να αναμορφωθούν οι γειτονιές της Αθήνας.

Τα πάρκα τσέπης έχουν πολλαπλά οφέλη για τις πόλεις. Είναι μικρές πράσινες πινελιές που αλλάζουν το γκρίζο αστικό τοπίο, δίνοντας ανάσες οξυγόνου στους κατοίκους και τους επισκέπτες. Αξίζει να σημειωθεί επίσης, ότι δημιουργούνται με φιλικά προς το περιβάλλον υλικά. Πέρα από τη συμβολή τους στην προστασία του περιβάλλοντος με τα φυτά, τα δέντρα, τα λουλούδια και τον δροσισμό, ο ρόλος τους για την αντιμετώπιση της απομόνωσης των κατοίκων των μεγαλουπόλεων είναι καταλυτικός. Αξία που πολλαπλασιάζεται στην περίοδο της πανδημίας. Έχουν δηλαδή και μία πολύ σημαντική κοινωνική συμβολή.

Η δημιουργία τους, εντάσσεται στο πρόγραμμα «Υιοθέτησε την πόλη σου». Το πρόγραμμα υλοποιείται για πρώτη φορά στην Αθήνα και αποτελεί μια πλατφόρμα ανάπτυξης συνεργασιών μεταξύ του Δήμου Αθηναίων και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Σήμερα, περισσότεροι από 100 ιδιωτικοί φορείς, σύλλογοι και ιδρύματα, συμμετέχουν στο πρόγραμμα δίνοντας τη δυνατότητα να γίνουν μέσω δωρεών σημαντικές αλλαγές στην πόλη με ταχύτητα, ευελιξία και διαφάνεια.

Το εγχείρημα εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική του Δήμου Αθηναίων που έχει θέσει ως βασικές προτεραιότητες την επανάκτηση ή την απελευθέρωση ποιοτικού δημόσιου χώρου, την ενίσχυση και αναβάθμιση του πρασίνου στην πόλη και την υιοθέτηση ενός μοντέλου βιώσιμης μετακίνησης.

Ποια είναι τα κριτήρια για να γίνει μία έκταση, «πάρκο -τσέπης»;

Πώς γίνεται όμως ο εντοπισμός των εκτάσεων και ποια είναι τα κριτήρια για να μετατραπούν αυτές σε πάρκα τσέπης; «Καταρχάς, πρέπει να είναι εκτάσεις, οι οποίες να ανήκουν στον Δήμο Αθηναίων, ώστε να μπορούμε να κάνουμε και την παρέμβαση», εξηγεί στο iefimerida η Άννα Ζηλάκου, Υπεύθυνη του Προγράμματος «Υιοθέτησε την πόλη σου» του Δήμου Αθηναίων.

«Οπότε σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Δημοτικής Περιουσίας, εντοπίζουμε χώρους, οι οποίοι είναι του Δήμου Αθηναίων, αλλά είναι εντελώς αναξιοποίητοι, παρατημένοι δηλαδή και πολλές φορές μπορεί να αποτελούν εστία βρωμιάς. Τα χαρακτηριστικά που θέλουμε να έχουν, είναι να είναι από περίπου 100 τ.μ. έως 750-800 τ.μ., -γιατί αν είναι ακόμα μεγαλύτερο μπορείς να κάνεις άλλα πράγματα- να βρίσκονται σε περιοχές που να είναι γειτονιές, για να μπορέσουν να το απολαύσουν οι άνθρωποι της γειτονιάς, και φυσικά να μην έχουν κάποια άλλη χρήση», προσθέτει η κ. Ζηλάκου.

Μόλις επιλεγεί η έκταση, γίνεται μια μελέτη για το τι χρειάζεται και πώς μπορεί να διαμορφωθεί ο χώρος σε πάρκο τσέπης, καθώς απαιτούνται κάποιες βασικές υποδομές. Μέσω του Προγράμματος «Υιοθέτησε την πόλη σου» βρίσκεται ο δωρητής και στη συνέχεια το έργο πραγματοποιείται, μέσα από τη συνεργασία του Δήμου Αθηναίων με τον δωρητή.

Όσον αφορά τα φυτά και τα δέντρα που δίνουν ζωή στα πάρκα και κατ' επέκταση σε ολόκληρη την περιοχή, «η επιλογή τους, πάντα έχει να κάνει με τις συνθήκες της πόλης», όπως αναφέρει η κ. Ζηλάκου.
«Δηλαδή τα φυτά που επιλέγουμε, πρέπει πάντα να είναι ανθεκτικά στον αστικό ιστό, δηλαδή να μη χρειάζονται πάρα πολύ νερό, να αντέχουν στις υψηλές θερμοκρασίες και την ατμόσφαιρα της πόλης. Λαμβάνεται υπόψη το περιβάλλον μέσα στο οποίο φυτεύονται. Φροντίζουμε πάντα να είναι φυτά τα οποία έτσι κι αλλιώς υπάρχουν στην πόλη και ευδοκιμούν, να είναι γηγενή δηλαδή φυτά και να έχουν φυσικά μεγάλη διάρκεια ζωής», σημειώνει.

 


Πηγή και φωτογραφίες: iefimerida.gr