Σύμφωνα με τον Ν. 5053/2023, ως συμβάσεις κατά παραγγελία νοούνται εκείνες με τις οποίες τίθεται ένα πλαίσιο εντός του οποίου (και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις) ο εργοδότης έχει τη δυνατότητα να καλέσει τον εργαζόμενο να παρέχει τις υπηρεσίες του (εφόσον παραστεί σχετική ανάγκη) και ο εργαζόμενος υποχρεούται να αποδεχτεί την απασχόλησή του αυτή. Στις συγκεκριμένες συμβάσεις δεν υφίσταται κατά κύριο λόγο σταθερό ωράριο.
Ειδικότερα, σε περίπτωση μη προβλέψιμου προγράμματος του χρόνου εργασίας, ο εργαζόμενος υποχρεούται να απασχοληθεί από τον εργοδότη, μόνο όταν πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες δύο προϋποθέσεις:
- Η εργασία παρέχεται εντός προκαθορισμένων ωρών και ημερών αναφοράς, τις οποίες ο εργοδότης υποχρεωτικά γνωστοποιεί στον εργαζόμενο.
- O εργαζόμενος έχει ειδοποιηθεί από τον εργοδότη για την ανάθεση της εργασίας εγγράφως ή με γραπτό μήνυμα (sms) ή με e-mail ή με άλλο πρόσφορο τρόπο, σε εύλογο χρόνο. Τούτος δεν μπορεί να είναι μικρότερος των 24 ωρών πριν από την ανάληψη της εργασίας, πλην των περιπτώσεων εκείνων, που δικαιολογούν αντικειμενικά μικρότερο χρόνο προειδοποίησης.
Σε περίπτωση που οι δύο, ανωτέρω, προϋποθέσεις δεν πληρούνται, σωρευτικά, ο εργαζόμενος δικαιούται να αρνηθεί την ανάληψη εργασίας. Ρητά απαγορεύεται, στην περίπτωση αυτή, οποιαδήποτε δυσμενής διάκριση σε βάρος του από τον εργοδότη.
Εφόσον, οποιαδήποτε χρονική στιγμή μετά από την ειδοποίηση του εργαζομένου (και πάντως πριν από την ανάληψη της εργασίας) ο εργοδότης ακυρώσει την ανάθεσή της, ο εργαζόμενος δικαιούται πλήρη αποζημίωση που αντιστοιχεί στα ωρομίσθια των ωρών εργασίας που δεν του ανατέθηκαν.
Ρήτρες για την διασφάλιση των εργαζομένων αποτελούν:
- Υποχρεωτικός, επί ποινή ακυρότητας της σχετικής σύμβασης, ο προσδιορισμός ελάχιστου αριθμού αμειβομένων ωρών εργασίας. Μάλιστα, οι ελάχιστες αυτές ώρες δεν μπορεί να υπολείπονται του 1/4 του συμφωνημένου συνολικού αριθμού ωρών απασχόλησης.
- Υποχρεωτική η εφαρμογή, στις ανωτέρω συμβάσεις, του συνόλου των προστατευτικών διατάξεων που συνδέονται με τη σύμβαση ή τη σχέση εξαρτημένης εργασίας του εργαζόμενου.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να υπογραμμίσουμε πως κάθε μετατροπή -μονομερώς από τον εργοδότη- σύμβασης εργασίας πλήρους ή μερικής απασχόλησης σε σύμβαση εργασίας κατά παραγγελία, απαγορεύεται, θεωρούμενη ως μονομερής βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας.
Υπουργική Απόφαση 113169/18.12.2023 (ΦΕΚ Β΄ 7421/28.12.2023)
Σύμφωνα με την Υ.Α. 113169/18.12.2023 όταν υφίσταται, μεταξύ εργοδότη κι εργαζομένου, σύμβαση ή σχέση εξαρτημένης εργασίας, η οποία διέπεται από πρόγραμμα οργάνωσης του χρόνου εργασίας του εργαζόμενου το οποίο είναι εξ ολοκλήρου ή ως επί το πλείστον μη προβλέψιμο, ο εργοδότης δηλώνει στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ ως καθεστώς απασχόλησης «κατά παραγγελία απασχόληση». Περαιτέρω, δηλώνει, συμπληρωματικά τα κάτωθι:
- Το σύνολο των μηνιαίων συμφωνημένων ωρών απασχόλησης.
- Τις ημέρες και ώρες αναφοράς εντός των οποίων δύναται να παρασχεθεί η συμφωνηθείσα εργασία. Ως τέτοιες νοούνται χρονικές περίοδοι σε συγκεκριμένες ημέρες, κατά τη διάρκεια των οποίων μπορεί να εκτελεστεί η εργασία με αίτημα του εργοδότη.
- Τον αριθμό των εγγυημένων αμειβόμενων ωρών ανά μήνα, που δεν μπορεί να υπολείπεται του ¼ των, συνολικά, συμφωνημένων.
- Την αμοιβή που καταβάλλεται για τις εγγυημένες αμειβόμενες ώρες και την αμοιβή που καταβάλλεται για την εργασία, που πραγματοποιείται επιπροσθέτως ή πέραν των εγγυημένων αυτών ωρών-εφόσον έχει συμφωνηθεί ανώτερη αμοιβή.
- Την ελάχιστη περίοδο εντός της οποίας ο εργοδότης οφείλει να ειδοποιήσει τον εργαζόμενο πριν από την ανάθεση εργασίας και η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 24 ωρών. Εκτός, βέβαια, κι αν συντρέχουν περιπτώσεις, που δικαιολογούν αντικειμενικά μικρότερο χρόνο προειδοποίησης.
- Την προθεσμία εντός της οποίας ο εργοδότης δικαιούται να ακυρώσει την ανάθεση εργασίας.
Ταυτόχρονα, στο πρότυπο Βασικών Όρων, το οποίο περιλαμβάνεται στην Υ.Α., στο πεδίο του καθεστώτος απασχόλησης δύναται να επιλέξει κανείς μεταξύ: της πλήρους απασχόλησης, της μερικής απασχόλησης, της εκ περιτροπής απασχόλησης καθώς και της κατά παραγγελία απασχόλησης.
Ερωτηματικά και ασάφειες όμως παραμένουν όπως:
- Για ποιο λόγο προβλέφθηκε εν τέλει τόσο σύντομο χρονικό διάστημα προειδοποίησης πριν την ανάληψη της εργασίας και πώς αυτό το χρονικό διάστημα κρίνεται επαρκές για την οργάνωση της προσωπικής και οικογενειακής ζωής του εργαζομένου;
- Ποιες είναι οι περιπτώσεις «που δικαιολογούν αντικειμενικά μικρότερο χρόνο προειδοποίησης»,
- Πόσο μικρότερος θα είναι ο σχετικός χρόνος προειδοποίησης, δεδομένου ότι ο εργαζόμενος είναι σε κάθε περίπτωση υποχρεωμένος να αποδεχθεί την προσφερόμενη εργασία;
- Πρόκειται για συμβάσεις πλήρους ή μερικής απασχόλησης;
- Επιτρέπεται ή όχι το διακεκομμένο ωράριο;
Ελίνα Καραμάνου
CEO / Σύμβουλος Επιχειρήσεων
