Συμβουλές

Η Δρ. Δέσποινα Καρδαρά δίνει συμβουλές για το άσθμα

Την άνοιξη οι αλλεργίες έχουν την τιμητική τους.

Φτέρνισμα, κνησμός και άσθμα κάθε χρόνο σηματοδοτούν για πολλούς απο εμάς, την έναρξη της άνοιξης.

Το Alimos Online συνάντησε την Δρ. Δέσποινα Καρδαρά στο ιατρείο της που βρίσκεται στο Άνω Καλαμάκι και της ζητήσαμε να μας κάνει μία σύντομη ενημέρωση για το άσθμα αλλά και τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισης του.

Τι είναι το βρογχικό άσθμα και ποια η συχνότητά του.

Το άσθμα είναι μια χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή των αεραγωγών, οι οποίοι μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Στο άσθμα παρατηρείται διαλείπουσα απόφραξη των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα (ανάπτυξη δηλαδή ευαισθησίας των βρόγχων, στην οποία οφείλονται τα κυριότερα συμπτώματα του βρογχικού άσθματος).Προσβάλλει παγκοσμίως το 5-10% του πληθυσμού. Η επίπτωση της νόσου αυξάνεται συνεχώς τα τελευταία χρόνια σε όλες τις ηλικίες και είναι η πιο συχνή χρόνια πάθηση της παιδικής  ηλικίας. Στην παιδική ηλικία είναι πιο συχνό στα αγόρια, ενώ μετά την ενηλικίωση παρατηρείται πιο συχνά στις γυναίκες.

Πώς ταξινομείται το άσθμα ως προς τη βαρύτητά του;

Η βαρύτητα του άσθματος εκτιμάται ανάλογα με τη συχνότητα των παροξυσμών και τις τιμές των μετρήσεων των αναπνευστικών δοκιμασιών. Διακρίνεται σε:

·         Συνεχές

·         Ήπιο επίμονο

·         Μέτριο επίμονο

·         Σοβαρό επίμονο

Οι πάσχοντες από άσθμα, ανεξάρτητα της βαρύτητας της νόσου τους, μπορούν να εμφανίσουν ήπιους, μέτριας βαρύτητας ή σοβαρούς παροξυσμούς.

Ποια συμπτώματα εμφανίζουν οι πάσχοντες από άσθμα;

Το άσθμα εμφανίζεται με επεισόδια που μπορεί να χαρακτηρίζονται από τα παρακάτω συμπτώματα:

·         Δύσπνοια. Παροξυσμική. Μπορεί να ξυπνάει τον ασθενή τη νύχτα (λαχάνιασμα ακόμα και με την ομιλία, νιώθει πως «δεν του φτάνει ο αέρας»)

·         Βάρος στο στήθος

·         Βήχα. Συνήθως ξηρός, ερεθιστικός και συνεχής. Συχνά εμφανίζεται ή επιδεινώνεται τη νύχτα ή και με την άσκηση

·         Συριγμό. Οξύς ήχος σφυρίγματος «σαν γατάκια» που ακούγεται ιδίως στην εκπνοή

Στα παιδιά το βρογχικό άσθμα μπορεί να εμφανίζεται μόνο ως χρόνιος βήχας, ως συχνά επεισόδια οξείας βρογχίτιδας, ως χρόνια βρογχίτιδα, βρογχιολίτιδα ή ως πνευμονία.

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να είναι πιό έντονα εάν ο ασθενής προσβληθεί από λοίμωξη του αναπνευστικού, η οποία έχει μεγαλύτερη διάρκεια και ένταση στους πάσχοντες από άσθμα.

Ακραία εμφάνιση άσθματος αποτελεί η ασθματική κρίση, η οποία είναι μια ιδιαίτερα επικίνδυνη κατάσταση, που μπορεί να γίνει απειλητική για την ζωή. Ο ασθενής εμφανίζει επιδεινούμενη οξεία δύσπνοια, βήχα και έντονο συριγμό.  Σε σοβαρή κρίση, ο ασθενής αδυνατεί ακόμη και να μιλήσει. Χρήζει άμεσης ιατρικής αντιμετώπισης.

Τα επεισόδια άσθματος είναι σταθερά ή εμφανίζουν μεταβλητότητα;

Τα συμπτώματα του άσθματος συνήθως μεταβάλλονται στον χρόνο. Ενδέχεται να είναι πιό έντονα τη νύχτα ή νωρίς το πρωί, ενώ ενδέχεται να μεταβάλλονται και από ημέρα σε ημέρα ή να εμφανίζουν περιοδικότητα και με τις εποχές του χρόνου.

Ποιοι παράγοντες οδηγούν στην εμφάνιση άσθματος;

Το άσθμα σε μεγάλο βαθμό καθορίζεται από γενετικούς παράγοντες. Συχνά στην οικογένεια του πάσχοντος υπάρχουν μέλη με άσθμα ή ατοπία.

Η εμφάνιση όμως του άσθματος αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό και στην αλληλεπίδραση των γενετικών με εξωτερικούς/περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως οι παρακάτω:

·         Λοιμώξεις (ιδίως οι ιογενείς)

·         Ερεθιστικοί παράγοντες στο περιβάλλον (σκόνη, γύρεις, τρίχωμα ζώων, υγρασία, καπνός, φάρμακα κ.λπ.)

·         Άσκηση

·         Παχυσαρκία

·         Καταστάσεις όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, η χρόνια ρινίτιδα ή παραρρινοκολπίτιδα

·         Φάρμακα όπως η ασπιρίνη, τα αντιφλεγμονώδη, οι β-αναστολείς

·         Επαγγελματική έκθεση (αλλεργιογόνα στο χώρο εργασίας)

·         Συναισθηματικοί παράγοντες, στρες

·         Περιγεννητικοί παράγοντες (προωρότητα, κάπνισμα της μητέρας στην κύηση)

Υπάρχει σχέση μεταξύ άσθματος και αλλεργιών;

Ναι! Περισσότεροι από το 50% των ανθρώπων με άσθμα πάσχουν και από αλλεργική ρινίτιδα. Αντιστοίχως, από τους ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα, περίπου το 1/3 θα εμφανίσει κάποια στιγμή συμπτώματα άσθματος. Η συνύπαρξη ατοπικού δερματικού εκζέματος, αλλεργικής ρινίτιδας  και άσθματος ορίζεται ως ατοπία. Η ύπαρξη ιστορικού ατοπικής νόσου έχει άλλωστε αναγνωριστεί ως ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση άσθματος. Επιπλέον, το 80% των ασθενών που πάσχουν από βρογχικό άσθμα, παρουσιάζουν θετικές δερματικές δοκιμασίες σε κοινά αλλεργιογόνα.

Πώς γίνεται η διάγνωση του;

Η διάγνωση του βρογχικού άσθματος τίθεται με:

·         Λήψη ιστορικού (λχ έκλυση ασθματικής κρίσης μετά από έκθεση σε συγκεκριμένους παράγοντες, οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών κλπ)

·         Κλινική εξέταση (λχ συριγμός, βρογχόσπασμος)

·         Εκτίμηση της αναπνευστικής λειτουργίας (σπιρομέτρηση)

·         Δοκιμασία προκλήσεως άσθματος (εισπνοή διαφόρων ουσιών που δύνανται να εκλύσουν άσθμα)

·         Δερματικές δοκιμασίες αλλεργίας (δερματική αντίδραση σε γνωστούς  συνήθεις αλλεργιογόνους παράγοντες)

·         Μέτρηση ολικής IgE στο αίμα (ειδικό αντίσωμα που είναι αυξημένο σε άτομα με αλλεργία)

Ποιά είναι η θεραπεία;

Η θεραπεία του άσθματος στοχεύει στον περιορισμό της φλεγμονής των βρόγχων, στη μείωση του βρογχόσπασμου, στην άμεση ανακούφιση από τα συμπτώματα και στο μη περιορισμό της καθημερινής δραστηριότητας των ασθενών.

Τα  φάρμακα που χρησιμοποιούνται στο άσθμα διακρίνονται σε 2 κατηγορίες:

·         Τα ρυθμιστικά φάρμακα.

Στοχεύουν στο μακροχρόνιο έλεγχο της νόσου. Λαμβάνονται καθημερινά. Δεν έχουν αποτέλεσμα κατά την διάρκεια των κρίσεων, αφού η έναρξη δράσης τους δεν είναι άμεση. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα εισπνεόμενα κορτικοειδή και τους μακράς δράσης β2-διεγέρτες (LABA).

·         Τα ανακουφιστικά φάρμακα.

Προκαλούν ταχεία και εντυπωσιακή υποχώρηση των συμπτωμάτων. Σε αυτά υπάγονται τα κάτωθι: τα εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά ταχείας δράσης (SABA) και τα αντιχολινεργικά.

Η θεραπεία του άσθματος εξατομικεύεται ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες κάθε ασθενούς.

Ακρογωνιαίο λίθο στην αντιμετώπιση του άσθματος αποτελεί φυσικά η αποφυγή από τον ασθματικό ασθενή  κάθε παράγοντα  που γνωρίζει πως προκαλεί έκλυση ή επιδείνωση των συμπτωμάτων του.

Τέλος, υπάρχει σύσταση για εμβολιασμό ειδικά των ασθενών με βρογχικό άσθμα;

Ναι!  Καθώς η νόσηση από διαφόρους ιούς και βακτήρια οδηγεί σε έξαρση του άσθματος  και πιθανώς εκδήλωση σοβαρών επιπλοκών στους πάσχοντες από αναπνευστικά νοσήματα, στα οποία συγκαταλλέγεται και το άσθμα, το Εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών ενηλίκων συνιστά οι πάσχοντες να εμβολιάζονται με το αντιπνευμονιοκοκκικό εμβόλιο και κάθε φθινόπωρο με το αντιγριπικό εμβόλιο. Ο θεράπων ιατρός θα καθορίσει το προτεινόμενο πλάνο των περαιτέρω πιθανώς απαραίτητων εμβολιασμών, το οποίο εξατομικεύεται ανά ασθενή.

 

Η Δρ. Δέσποινα Γ. Καρδαρά είναι απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών.  Η άσκησή της στην ειδικότητα της Παθολογίας  έγινε στο Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής  «Αγία Βαρβάρα» και στο Γενικό Νοσοκομείο Νικαίας «Άγιος Παντελεήμων». Διατηρεί ιδιωτικό ιατρείο στον ‘Αλιμο, επί της Λεωφόρου Ιωνίας 196. Είναι επιστημονική συνεργάτιδα του Ιατρικού Παλαιού Φαλήρου.