«Ο Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Προστασία και Ανάδειξη της Πολιτιστικής Κληρονομιάς: Μελέτη σχεδίου για την διαμόρφωση Αρχαιολογικού Πάρκου, χώρου αναψυχής και περιπάτου στο Κτήμα Τραχώνων του Δήμου Αλίμου» ήταν το θέμα της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας της Αλιμιώτισσας Χαραλαμπίας Παπαδοπούλου.
Η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία κατατέθηκε και εγκρίθηκε στο "Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών, Διοίκηση Πολιτιστικών Μονάδων" της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου - ΕΑΠ.
Η εργασία πραγματεύεται το ζήτημα της προστασίας και ανάδειξης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς και συγκεκριμένα το ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του Κτήματος Τραχώνων και μελετάται η άσκηση της πολιτιστικής πολιτικής των εκάστοτε διοικήσεων του Δήμου Αλίμου για την προστασία και ανάδειξή του.
Για ποιο λόγο επιλέξατε για την μελέτη σας το κτήμα Τραχώνων; Είστε αρχαιολόγος;
Δεν είμαι αρχαιολόγος, είμαι πτυχιούχος του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης της Νομικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Η ενασχόληση μου με το κτήμα Τραχώνων, έγινε στο πλαίσιο της Διπλωματικής μου εργασίας στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα σπουδών του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου «Διοίκηση Πολιτισμικών Μονάδων». Ο λόγος που επέλεξα αυτό το θέμα, ήταν λόγω της τεράστιας ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας της περιοχής, δηλαδή όχι μόνο του κτήματος Τραχώνων (Βυζαντινό εκκλησάκι του 13ου αιώνα μ.Χ., αρχαίο τεχνικό έργο εγκιβωτισμού του ρέματος Τραχώνων, της πεποίθησης σύμφωνα με πολλούς αρχαιολόγους ότι εντός του κτήματος βρίσκεται θαμμένο το κέντρο του Αρχαίου Δήμου Ευωνύμου), αλλά και λόγω των σημαντικών γειτονικών αρχαιολογικών ευρημάτων (Αρχαίο Θέατρο Ευωνύμου 5ος αιώνας π.Χ., Μυκηναϊκή εργαστηριακή εγκατάσταση επεξεργασίας λιναριού, Γεωμετρικό Νεκροταφείο κ.λ.π.). Επιπλέον μέσα από αυτήν την μελέτη ήθελα να τονίσω τα σημαντικά οφέλη που θα προκύψουν από την δημιουργία του Αρχαιολογικού Πάρκου όχι μόνο για τους κατοίκους του Δήμου Αλίμου αλλά και για το ευρύτερο κοινό.
Ποια πιστεύετε ότι θα είναι τα οφέλη από την δημιουργία του Αρχαιολογικού Πάρκου;
Τα οφέλη από την δημιουργία του Αρχαιολογικού Πάρκου θα είναι πολλαπλά. Τα κυριότερα από αυτά συνίστανται στην προστασία και ανάδειξη ενός εκτεταμένου αρχαιολογικού χώρου και πνεύμονα πρασίνου μέσα στον αστικό ιστό, μοναδικού για τα Νότια Προάστια αλλά και για ολόκληρη την Αττική, αλλά και στην οικονομική ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας. Σε τοπικό επίπεδο, θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας οι οποίες θα προκύψουν τόσο από την ίδρυση του, όσο και από την συντήρηση και διαχείριση του. Επίσης θα τονωθεί και η υπάρχουσα επιχειρηματική δραστηριότητα. Αναφορικά με τα περιβαλλοντικά οφέλη, θα διασφαλιστεί η προστασία της δασικής έκτασης που περιλαμβάνεται στο κτήμα, από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την Δασική και την Πυροσβεστική Υπηρεσία, αντίστοιχα και του ρέματος. Επιπλέον, η δημιουργία του Αρχαιολογικού Πάρκου θα συμβάλλει στην ενίσχυση των δεσμών των πολιτών του Αλίμου με την ιστορία και τον πολιτιστικό πλούτο της περιοχής.
Πιστεύετε ότι οι πολίτες του Δήμου Αλίμου θα αγκαλιάσουν αυτό το έργο;
Πιστεύω ότι η δημιουργία του Αρχαιολογικού Πάρκου θα αποτελέσει μέρος της καθημερινότητας των πολιτών όχι μόνο του Δήμου Αλίμου αλλά και ενός ευρύτερου κοινού λόγω της κοντινής απόστασης του με τον σταθμό του μετρό αλλά και της Μαρίνας Αλίμου η οποία με την ολοκλήρωση των έργων διαμόρφωσης της ως μία από τις μεγαλύτερες της Μεσογείου, θα προσελκύσει χιλιάδες τουρίστες. Για τον λόγο αυτό στις προτάσεις μου για την διαμόρφωση του Αρχαιολογικού Πάρκου, προτείνω να υπάρξει μία σύνδεση μεταξύ αυτής και του Αρχαιολογικού Πάρκου με την δημιουργία καθημερινής τοπικής συγκοινωνίας για την μεταφορά των τουριστών.
Ποιες είναι οι προτάσεις σας για την διαμόρφωση του Αρχαιολογικού Πάρκου;
Σε πρώτη φάση θα πρέπει να γίνει συντήρηση και αποκατάσταση των αρχαιολογικών ευρημάτων του κτήματος, καθώς και αναστήλωση των υπαρχόντων κτισμάτων, με όσο το δυνατόν μικρότερη παρέμβαση και σεβασμό τόσο στην αρχαιολογική και ιστορική σημασία του χώρου, όσο και στο υπάρχων φυσικό περιβάλλον το οποίο θα πρέπει να προστατευθεί. Θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική την αξιοποίηση και ανάδειξη της οικίας Γερουλάνου, με την μετατροπή της σε Αρχαιολογικό Μουσείο, αφού πρώτα γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες αναστήλωσης και συντήρησης της, καθώς και την διασύνδεση των αρχαιολογικών χώρων του Αλίμου, ενέργειες οι οποίες σύμφωνα με την έρευνα κοινού που διεξήχθη αποτελούν επιθυμία των πολιτών αλλά και σύμφωνα με την συνέντευξη του Δημάρχου, όραμα της παρούσας Διοίκησης του Δήμου Αλίμου. Στην μελέτη μου υπάρχουν προτάσεις για την παροχή διευκολύνσεων των επισκεπτών, την προβολή του Αρχαιολογικού Πάρκου, αλλά και της προστασίας του αρχαιολογικού χώρου και του φυσικού περιβάλλοντος. Θεωρώ εξαιρετικά σημαντική την μελέτη κατασκευής ποδηλατοδρόμου στα πλαίσια διασφάλισης της βιώσιμης κινητικότητας, προκειμένου να προωθηθεί η χρήση του ως εναλλακτικού μεταφορικού μέσου στην καθημερινή ζωή των κατοίκων. Προτείνεται επίσης, εφόσον αυτό είναι εφικτό, να πραγματοποιηθούν ανασκαφές με την συμμετοχή ιδιωτών, πάντα με την επίβλεψη αρχαιολόγων και των προδιαγραφών της αρχαιολογικής ανασκαφής, (ανασκαφικός τουρισμός) προκειμένου με τον τρόπο αυτό να δώσουμε την ευκαιρία στους συμμετέχοντες να συμβάλλουν στην «ζωντανή διαφήμιση» του Αρχαιολογικού Πάρκου. Θεωρώ επίσης ότι ο Δήμος Αλίμου θα πρέπει να συμπράξει με φορείς οι οποίοι έχουν εμπειρία στον σχεδιασμό Αρχαιολογικών Πάρκων, καθώς και στην αναζήτηση χρηματοδοτήσεων μέσω ΕΣΠΑ.
Ποια ήταν τα σημαντικότερα αποτελέσματα της έρευνας σας;
Η συλλογή των δεδομένων για την μελέτη μου πραγματοποιήθηκε με τον συνδυασμό της ποιοτικής (διενέργεια συνεντεύξεων) και της ποσοτικής (χρήση ερωτηματολογίου) έρευνας.
Αναφορικά με την έρευνα κοινού με χρήση ερωτηματολογίου, ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα είναι το ενδιαφέρον που δείχνουν οι πολίτες του Δήμου Αλίμου για την πολιτιστική τους κληρονομιά καθώς ένα πολύ μεγάλο ποσοστό (95,2%) γνωρίζει την ύπαρξη του κτήματος Τραχώνων αλλά και την συμφωνία εκχώρησης των 80 στρεμμάτων στον Δήμο Αλίμου εκ των οποίων τα 37 αποτελούν δασική έκταση. Από την έρευνα επίσης καταδεικνύεται η επιθυμία και αναγκαιότητα της δημιουργίας Αρχαιολογικού Πάρκου στο κτήμα Τραχώνων. Επίσης ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η πλειονότητα των κατοίκων επιθυμεί την δημιουργία Αρχαιολογικού Μουσείου για την στέγαση των αρχαιολογικών ευρημάτων. Μάλιστα τα σημαντικότερα οφέλη από τη δημιουργία του Αρχαιολογικού Πάρκου, σύμφωνα με τις απαντήσεις των πολιτών του Αλίμου συνίστανται στην προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, την σύνδεση με την ιστορία του τόπου μας, την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας καθώς και την πρόσβαση σε έναν τεράστιο πνεύμονα πρασίνου.
Όσον αφορά την διενέργεια συνεντεύξεων, πραγματοποιήθηκαν τρεις συνεντεύξεις (με τον Δήμαρχο Αλίμου κ.Ανδρέα Κονδύλη, τον κ. Αριστείδη Θωμόπουλο (πρώην Δημοτικό Σύμβουλο την περίοδο 1983-2006) και τον π. Διονύσιο Κατσούλη (εφημέριο του Ι. Ναού Ζωοδόχου Πηγής και Ιστορικό – Αρχαιολόγο).Τα άτομα αυτά λόγω της εμπειρίας τους και των αρμοδιοτήτων τους προσέφεραν σημαντικές πληροφορίες. Αντλήθηκαν σημαντικά στοιχεία για :
- την ιστορική και αρχαιολογική αξία της περιοχής,
- τις ενέργειες για την αξιοποίηση του κτήματος Τραχώνων
- τα προβλήματα αναφορικά με την προστασία και ανάδειξη του κτήματος, καθώς και προτάσεις για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων
- το όραμα της Δημοτικής Αρχής για την αξιοποίηση της περιοχής
- τις πιθανές πηγές χρηματοδότησης και την επικοινωνιακή πολιτική που θα ακολουθηθεί
- τα οφέλη που θα προκύψουν
- τα μέσα για την ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας
Μίλησε στην Ελισάβετ Μιτσού
