Ειδήσεις και νέα του Αλίμου

Ο Αλιμιώτης Πρόεδρος του ΕΟΦ, Δημήτρης Φιλίππου, μίλησε στο Alimos Online

Ο Αλιμιώτης Πρόεδρος του ΕΟΦ, Δημήτρης Φιλίππου, μίλησε στο Alimos Online

Τον Πρόεδρο του Ελληνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), Δημήτρη Φιλίππου,  συναντήσαμε για μία επίκαιρη –αλλά και γενικότερη– συνέντευξη, η οποία αποδείχτηκε άκρως ενδιαφέρουσα και ενημερωτική.

Ο κύριος Φιλίππου είναι κατ’ επάγγελμα Ιατρός και ειδικότερα Γενικός Χειρουργός. Είναι Επίκουρος Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ και – εκτός από Πρόεδρος του ΕΟΦ – είναι και Πρόεδρος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων και Μέλος Εκτελεστικής Επιτροπής ΚΕΣΥ. Ζει στον Άλιμο από το 2008.

Αναλάβατε καθήκοντα  Προέδρου του ΕΟΦ τον Νοέμβριο του 2019. Ως γιατρός που είστε, με συγκεκριμένη ειδικότητα, πόσο εύκολη ήταν η προσαρμογή στο πολύ ευρύ φάσμα της φαρμακευτικής; Τι αλλαγές χρειάστηκε να κάνετε;

 Η πρόταση να αναλάβω τον ΕΟΦ, ήταν πολύ τιμητική, καθώς όπως είναι γνωστό, πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους οργανισμούς στο χώρο της υγείας. Ταυτόχρονα όμως ήταν για μένα και μία μεγάλη πρόκληση.

Η φαρμακευτική πολιτική στη χώρα μας, η οποία διήλθε μία βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση την προηγούμενη δεκαετία, είχε ανάγκη από βαθιά μεταρρύθμιση και εκσυγχρονισμό. Το σύστημα έπρεπε να αναδιοργανωθεί κατά τρόπο ώστε να καλύπτει τις προτεραιότητες και τις ανάγκες των ασθενών, ενώ ταυτόχρονα να διασφαλίζεται η οικονομική του βιωσιμότητα. Πιο συγκεκριμένα οι άξονες αυτής της μεταρρύθμισης συνοψίζονται στα ακόλουθα.

  1. Διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης των πολιτών στην απαραίτητη, κατάλληλη και αποδοτική φαρμακευτική φροντίδα. Αντιμετώπιση των προβλημάτων των ελλείψεων και της προσβασιμότητας των ασθενών σε θεραπείες.
  2. Διασφάλιση της αποδοτικότητας και της οικονομικής βιωσιμότητας, η οποία αναμένεται να επιτευχθεί μέσω της διεξαγωγής μελετών διερεύνησης των οικονομικών συνεπειών από την εισαγωγή/αποζημίωση καινοτόμων φαρμάκων και της καθιέρωσης διαδικασίας διαπραγματεύσεων για την αποζημίωση νέων φαρμάκων ή κατηγοριών που προκαλούν σημαντική εκτροπή της φαρμακευτικής δαπάνης. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων της οποίας επίσης έχω την τιμή να προεδρεύω.
  3. Ανάδειξη της χώρας ως κέντρου αριστείας στο πεδίο των κλινικών μελετών, των μελετών παρατήρησης, της χρήσης δεδομένων περίθαλψης σε πραγματικές συνθήκες, και τέλος εκπόνηση και εφαρμογή Εθνικού Σχεδίου για τις Κλινικές Μελέτες, το οποίο θα αποτελέσει και εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης στο χώρο της υγείας.
  4. Ανάπτυξη αρχείων ασθενών, ψηφιοποίηση της υγείας, ανάπτυξη ενός δικτύου συνεργασίας μεταξύ των παρόχων και φορέων με στόχο τη λήψη πλέον των αποφάσεων βάση τεκμηρίων.
  5. Δημιουργία σταθερού πλαισίου λειτουργίας/ανάπτυξης της φαρμακευτικής αγοράς με στήριξη της εγχώριας παραγωγής φαρμάκων και παρακίνηση της ελληνικής  Φαρμακοβιομηχανίας να γίνει πιο εξωστρεφής και ανταγωνιστική.

Όπως καταλαβαίνετε η πρόκληση ήταν μεγάλη και απαιτείται προσήλωση και συνεχόμενη συστηματική προσπάθεια. Ένα χρόνο μετά, αναγνωρίζεται από όλους τους εμπλεκόμενους στο χώρο της φαρμακευτικής πολιτικής και του φαρμάκου, ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα προόδου προς τον εξορθολογισμό της λειτουργίας του συστήματος αλλά και την υλοποίηση πολλαπλών δομικών μεταρρυθμίσεων. Πιο συγκεκριμένα το σύστημα είναι πλέον ασθενοκεντρικό. Ο ασθενής είναι το ζητούμενο και καταβάλλεται κάθε προσπάθεια εξυπηρέτησης  των αναγκών του. Αντιμετώπιση των ελλείψεων και πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες είναι τα πιο σημαντικά παραδείγματα. Ασθένειες όπως η κυστική ίνωση, η νωτιαία μυϊκή ατροφία πλέον αντιμετωπίζονται ουσιαστικά και αποτελεσματικά χάρη στις καινοτόμες θεραπείες που ήρθαν με συντονισμένες προσπάθειες στις οποίες ο ρόλος του ΕΟΦ και της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης ήταν κομβικός. Η προσπάθεια είναι εξαιρετικά δύσκολη και όπως καταλαβαίνετε έγινε ακόμη δυσκολότερη από την πανδημία που πλήττει την υφήλιο.

Ο ΕΟΦ φημίζεται ότι έχει πολύ καλό προσωπικό και επιστήμονες. Είναι όντως έτσι; Θεωρείτε ότι χρειάζεται ακόμα περισσότερους και ιδιαίτερα εξειδικευμένους επιστήμονες; Θεωρείτε ότι ίσως θα έπρεπε να στελεχωθεί, γενικότερα με περισσότερο προσωπικό;

 Ο ΕΟΦ είναι ένας επιστημονικός οργανισμός ο οποίος έχει πρωτεύοντα ρόλο στην προστασία της Δημόσια Υγείας, καθώς είναι ο υπεύθυνος ρυθμιστικός φορέας για την έγκριση και αδειοδότηση σκευασμάτων και επιχειρήσεων, την προστασία του κοινωνικού συνόλου, την ενημέρωση του πληθυσμού για την ορθολογική χρήση των φαρμάκων και των λοιπών προϊόντων ευθύνης του Οργανισμού. 

Το προσωπικό του ΕΟΦ αποτελείται από επιστήμονες πολύ υψηλού επιπέδου με βαθιά γνώση των αντικειμένων του οργανισμού και εξειδίκευση, το οποίο είναι απαραίτητο για τη διασφάλιση του ελεγκτικού του ρόλου αλλά και για μια ουσιαστική παρουσία σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ο ρόλος μου σαν Πρόεδρος είναι να αναδείξω την πλήρη δυναμική του οργανισμού, ενισχύοντας και ενδυναμώνοντας το αξιολογότατο και πλήρως καταρτισμένο επιστημονικό, τεχνικό και διοικητικό ανθρώπινο κεφάλαιο του οργανισμού. Στόχος μας είναι να συμβάλλουμε στην προστασία της υγείας των πολιτών με τον πιο αποτελεσματικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο.

Βέβαια υπάρχουν σημαντικά βήματα που απαιτείται να γίνουν άμεσα ώστε ο οργανισμός να αναβαθμιστεί και να μετεξελιχθεί σε ένα σύγχρονο φορέα ανταγωνιστικό σε διεθνές επίπεδο. Πιο συγκεκριμένα, προσλάβαμε επιπλέον προσωπικό, αναδιοργανώνουμε τη δομή και εκσυγχρονίζουμε το οργανόγραμμα λειτουργίας, ολοκληρώνεται πλέον η μετάβαση στην ψηφιακή εποχή και στόχος είναι όλες οι υπηρεσίες και οι διαδικασίες να είναι ηλεκτρονικές και με πιστοποίηση ποιότητας. Δημιουργήσαμε ένα σταθερό για 2 χρόνια σύστημα τιμολόγησης, το οποίο είναι απαραίτητο για τη διαμόρφωση μιας σταθερής φαρμακευτικής πολιτικής. Ολοκληρώνονται και οι αναβαθμίζονται οι ηλεκτρονικές βάσεις και τα μητρώα, αναδιοργανώθηκαν οι επιστημονικές επιτροπές, οι οποίες έχουν πλέον κομβικό ρόλο. Επίσης αναμορφώθηκε το πλαίσιο των κλινικών μελετών, οι οποίες παρουσίασαν σημαντική αύξηση ακόμη και εν μέσω πανδημίας. Για τον μέσο αναγνώστη που δεν είναι ειδικός, να αναφέρω ότι με τις κλινικές μελέτες, διασφαλίζεται η πρώιμη και έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες, ενώ ταυτόχρονα σημαντικά ποσά εισρέουν στη χώρα και χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη και βελτίωση των υγειονομικών δομών. Μη ξεχάσω να αναφέρω το εθνικό συνταγολόγιο το οποίο ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει ηλεκτρονικά πλέον, μετά από 12 περίπου έτη. Θα μπορούσα να αναφέρω πολλά άλλα, γιατί το έργο του ΕΟΦ είναι πολυδύναμο και πολυδιάστατο.

Ταυτόχρονα με τον ΕΟΦ αναλάβατε και Πρόεδρος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων. Ποιος είναι ο ρόλος αυτής της επιτροπής;

 Η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης η οποία αξιολογεί και ελέγχει την οικονομική επίπτωση μεμονωμένων νέων φαρμάκων ή και ομάδων φαρμάκων στο ασφαλιστικό σύστημα, έχει κομβικό ρόλο στη συγκράτηση της φαρμακευτικής δαπάνης, αλλά και την εισαγωγή νέων θεραπειών στην ασφαλιστική αποζημίωση, σε συνεργασία με την ΗΤΑ. Η Επιτροπή αυτή αποτελείται από έγκυρους επιστήμονες και διοικητικά στελέχη, με μακρά εμπειρία οι οποίοι μπορούν να εγγυηθούν την αποτελεσματική της λειτουργία για την εξασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών στην κατάλληλη θεραπεία με βιώσιμο τρόπο για το σύστημα υγείας.

Μέσα σε μόλις ένα χρόνο, η επιτροπή κατάφερε να αξιολογήσει και να εισαγάγει 350 περίπου νέους κωδικούς φαρμάκων όλων των κατηγοριών, φάρμακα τα οποία λίμναζαν για 2-3 χρόνια και ταυτόχρονα ολοκληρώνοντας  14 διαπραγματεύσεις κατηγοριών να εξασφαλίσει πολλά εκατομμύρια για το ασφαλιστικό σύστημα. Το έργο της Επιτροπής για το 2020 κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό και αξιόλογο όχι μόνο σε εθνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο και επαινείται από όλους τους φορείς, καθώς αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία εξορθολογισμού και συγκράτησης της φαρμακευτικής δαπάνης.

Ποιος είναι ο ρόλος του ΕΟΦ στις εισαγωγές φαρμάκων; Η έγκριση στην Ελλάδα γίνεται ταυτόχρονα με τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη;

Η Ελλάδα έχει εναρμονίσει την νομοθεσία της με την αντίστοιχη νομοθεσία της ΕΕ ως προς τον τομέα παραγωγής, κυκλοφορίας Φαρμάκων που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση.

Η έγκριση ενός φαρμάκου γίνεται με μία από τις ακόλουθες διαδικασίες :  (α) Εθνική, η οποία αφορά στη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας μόνο στην Ελλάδα. (β) Αμοιβαία αναγνώριση, κατά την οποία όταν ένα φάρμακο εγκριθεί σε ένα κράτος-μέλος της ΕΕ, υποβάλλεται σε αναγνώριση και σε κάποιο άλλο με την ίδια τεκμηρίωση. (γ) Αποκεντρωμένη διαδικασία, η οποία είναι παρόμοια με την προηγούμενη, με τη διαφορά ότι το προϊόν δεν έχει εγκριθεί σε κάποιο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής  Ένωσης και τέλος (δ) Κεντρική διαδικασία, κατά την οποία η άδεια εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά από αίτηση στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΕΑ), και αξιολόγηση από τους εμπειρογνώμονες του.

Άρα υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να αδειοδοτηθεί ένα φάρμακο. Εάν λάβει νωρίτερα ή ταυτόχρονα με τις υπόλοιπες χώρες στην Ευρώπη, αυτό εξαρτάται από την διαδικασία που θα επιλέξει η παραγωγός ή η διαθέτουσα εταιρεία και όχι ο ΕΟΦ.

Βέβαια υπάρχουν και περιπτώσεις όπου κάποιο φάρμακο μπορεί να κριθεί απαραίτητο και να χρειαστεί η άμεση προμήθειά του ενώ δεν έχει αδειοδοτηθεί για συγκεκριμένη ένδειξη, όπως παράδειγμα συνέβη με την ρεμντεσιβίρη στα αρχικά στάδια της πανδημίας.  Για ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει πρόβλεψη και κριτήρια και εφόσον διασφαλίζεται η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητά τους, μπορούν με τη συμβολή του ΕΟΦ να τα προμηθευτούμε με άλλες διαδικασίες οι οποίες είναι γνωστές σαν έκτακτη εισαγωγή, πρώϊμη ή παρηγορητική πρόσβαση.

Γιατί τα αντίγραφα φαρμάκων, δηλαδή τα γενόσημα, είναι πιο φθηνά από τα πρωτότυπα;  Έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα με τα πρωτότυπα;

Για να γίνει κατανοητή η διαφορά τιμής που υπάρχει μεταξύ των πρωτοτύπων φαρμάκων και των γενοσήμων, αρκεί η αναφορά των ερευνητικών και οικονομικών στοιχείων  που ακολουθούν την έρευνα για την ανάπτυξη ενός φαρμάκου. Από τα 1000 φαρμακευτικά μόρια ή ουσίες – με πιο απλά λόγια – που θα σχεδιαστούν, μόνο το 1 θα προχωρήσει σε κλινική μελέτη, και λίγα μόνο από αυτά που θα δοκιμαστούν θα καταφέρουν τελικά να γίνουν εμπορικά διαθέσιμα. Το κόστος λοιπόν είναι πολύ μεγάλο. Υπολογίζεται ότι το κόστος  από το σχεδιασμό μέχρι την κυκλοφορία ενός φαρμάκου μπορεί να φτάσει και το 1 δις δολάρια. Άρα λοιπόν, με κάποιο τρόπο θα πρέπει να καλυφθεί αυτό το κόστος. Η εταιρεία που το αναπτύσσει, το κατοχυρώνει με 10ετή παγκόσμια πατέντα (δίπλωμα ευρεσιτεχνίας) ώστε να μην κυκλοφορήσουν αντίγραφα, δηλαδή γενόσημα. Είναι προφανές ότι το πρωτότυπο είναι πιο ακριβό γιατί στην τιμή δεν περιέχεται μόνο το κόστος παραγωγής και διακίνησης, αλλά και το κόστος έρευνας και ανάπτυξης το οποίο είναι δυσθεώρητο.

Μετά τη λήξη της περιόδου προστασίας των δεδομένων του πρωτότυπου φαρμάκου και άλλες φαρμακοβιομηχανίες μπορούν να κυκλοφορήσουν νόμιμα γενόσημα. Τα γενόσημα φάρμακα (generics) είναι αντίγραφα πρωτότυπων φαρμάκων που κυκλοφορούν και έχουν συγκρίσιμα ή και ίδια χαρακτηριστικά με τα πρωτότυπα όσον αφορά τη δοσολογία, τον τρόπο χορήγησης, την αποτελεσματικότητα, την ασφάλεια και την ποιότητα. Τα γενόσημα φάρμακα είναι ασφαλή και αποτελεσματικά και παρακολουθούνται διαρκώς όπως ακριβώς και τα πρωτότυπα φάρμακα, όσον αφορά στην εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών.  Η χρήση γενοσήμων είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς αφενός μεν αποτελούν αναπτυξιακό πυλώνα για την οικονομία μας, αφετέρου δε, μπορεί να οδηγήσουν σε μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης καθώς η τιμή τους είναι σημαντικά χαμηλότερη.

Γιατί δεν χορηγούνται όλα τα αντιβιοτικά με ιατρική συνταγή;  Θα έπρεπε;

 Η ελληνική φαρμακευτική νομοθεσία ορίζει ότι όλα τα φάρμακα εκτός των ΜΗ ΣΥ ΦΑ πρέπει να χορηγούνται με ιατρική συνταγή πόσο δε μάλλον, τα αντιβιοτικά. Κακώς λοιπόν τόσα χρόνια δίδονται ελεύθερα από τα φαρμακεία και χωρίς συνταγή. Αυτό είχε ως συνέπεια όχι μόνο την υπερκατανάλωση αντιβιοτικών αλλά και την ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών. Σε πρόσφατη έκθεση του ο ΠΟΥ ουσιαστικά μέμφει τη χώρα μας για την ανεξέλεγκτη χρήση αντιβιοτικών και την ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων τα οποία θέτουν σε κίνδυνο τους ασθενείς.  Άρα εφέτος επιμείναμε και επιβάλαμε το αυτονόητο και το προβλεπόμενο . Όλα τα αντιβιοτικά να χορηγούνται με ιατρική συνταγή και κάποια από αυτά με αυστηρότερα κριτήρια, ώστε να προστατεύονται.  Για τις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενεάς, τις νεότερες κινολόνες και κάποια άλλα, χρειάζεται ειδική αιτιολογημένη συνταγή γιατί πρέπει να δίνονται μόνο όταν υπάρχει απόλυτη ένδειξη, έτσι ώστε να προστατευθούν για να μην αναπτύξουν τα μικρόβια αντοχή σε αυτά. Πρέπει να αλλάξουμε φαρμακευτική κουλτούρα και να καταλάβουμε ότι η σωστή ιατρική πράξη απαιτεί συνετή και ενδεδειγμένη χρήση των φαρμάκων. Αυτό θα είναι επωφελές τόσο σε ατομικό, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Άρα με απλά λόγια, αντιβίωση παίρνουμε μόνο με συνταγή ιατρού και μόνο όταν χρειάζεται.

Πόσο γρήγορα ανταποκριθήκαμε στο να βρούμε φάρμακα όταν ξεκίνησε η πανδημία; Έχουμε γρήγορα αντανακλαστικά;  Έχουμε πλήρη επάρκεια φαρμάκων, γενικώς; Βρεθήκαμε ποτέ στο σημείο – ως χώρα – να έχουμε έλλειψη φαρμάκων;

 Οι ελλείψεις φαρμάκων δεν αποτελούν πρόβλημα μόνο στη χώρα μας, αλλά είναι διεθνές πρόβλημα και οφείλεται σε πολλές αιτίες. Τα τελευταία έτη παρουσίασε επιδείνωση, κυρίως λόγω των μειώσεων στις τιμές των φαρμάκων, αλλά και την αύξηση των επιστροφών με μορφή θεσμοθετημένων εισφορών,  όπως το γνωστό σε όλους clawback. Έτσι λοιπόν, από τη μία έχουμε μειωμένη προσφορά φαρμάκων λόγω χαμηλού κέρδους, από την άλλη αύξηση της κατανάλωσης και παράλληλες εξαγωγές με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις να δημιουργείται πρόβλημα. Φέτος για πρώτη φορά μετά από αρκετά έτη, η αγορά είχε ομαλή πορεία και ελάχιστες ελλείψεις παρά την αύξηση των αναγκών λόγω της πανδημίας. Αυτό πιστώνεται στον ΕΟΦ και αποτελεί σημαντική επιτυχία της πολιτικής και της διαχείρισης του οργανισμού. Σωστές παρεμβάσεις, έγκαιρος προγραμματισμός, συνεχής παρακολούθηση, άριστη συνεργασία και διάλογος με όλους τους εμπλεκόμενους στην αλυσίδα τροφοδοσίας του φαρμάκου και τέλος εφαρμογή περιοριστικών μέτρων όπου χρειάστηκε, είχαν σαν αποτέλεσμα τον περιορισμό του φαινομένου.

Η πανδημία βέβαια δημιούργησε νέες καταστάσεις και προκάλεσε και προκαλεί αυξημένες ανάγκες σε συγκεκριμένα φάρμακα. Ο ΕΟΦ  παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις για την αντιμετώπιση των δυνητικών επιπτώσεων της νέας νόσου του κορωνοϊού (COVID-19) στην εφοδιαστική αλυσίδα των φαρμάκων. Επίσης υπάρχει πολύ στενή συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) και τις άλλες ρυθμιστικές αρχές στην κατεύθυνση της εξεύρεσης των καλύτερων πρακτικών για την απρόσκοπτη διακίνηση των φαρμακευτικών προϊόντων και την αποτροπή των ελλείψεων. Εκτιμώνται συνεχώς όλοι εκείνοι οι παράγοντες που επηρεάζουν την επάρκεια σε φαρμακευτικά προϊόντα, όπως προβλήματα παραγωγής,  απρόβλεπτη αύξηση της ζήτησης,  παράλληλο εμπόριο, αλλά και με δεδομένο ότι λόγω των συνθηκών μπορεί να υπάρξει μειωμένη παραγωγική δυνατότητα των επιχειρήσεων, περιορισμός της διακίνησης των εμπορευμάτων, αδυναμία προμήθειας πρώτων υλών/δραστικών ουσιών,  αυξημένη ζήτηση ορισμένων κατηγοριών φαρμάκων λόγω της χρήσης τους στην θεραπεία των ασθενών με κορωνοϊό, πέραν των εγκεκριμένων ενδείξεων τους.

Σε κάθε περίπτωση καταφέραμε και αποδείξαμε την επάρκεια του σχεδιασμού μας, κινητοποιώντας  όλους τους διαθέσιμους μηχανισμούς προκειμένου να προστατεύσουμε την υγεία των ασθενών μας. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα όχι μόνο να διασφαλιστεί η επάρκεια των φαρμάκων αλλά κάθε στιγμή να υπάρχει η δυνατότητα πρόσβασης σε κάθε θεραπεία η οποία υποδεικνύεται από την επιστημονική κοινότητα ότι μπορεί να έχει ευεργετική επίδραση στην αντιμετώπιση της νόσου του COVID-19. Πάντα όμως θα πρέπει να τονίσουμε, ότι μέριμνα είναι η προστασία της ασφάλειας των φαρμάκων και κατ’ επέκταση των ασθενών που τα λαμβάνουν. Πρέπει όλοι να γνωρίζουν ότι ο ρόλος και το έργο του ΕΟΦ είναι η προστασία των ασθενών και των πολιτών. Για αυτό άλλωστε και η συμμετοχή του στο πρόγραμμα εμβολιασμών για τον COVID-19 είναι πολυεπίπεδη και κομβικής σημασίας αφού είναι ο οργανισμός ο οποίος έχει την ευθύνη ελέγχου της ποιότητας των εμβολίων και την παρακολούθηση και εκτίμηση των πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών σε βάθος χρόνου, τη λεγόμενη φαρμακοεπαγρύπνηση για την οποία γίνεται πολύ λόγος στις μέρες μας.

Ποιες είναι οι προτεραιότητές σας;  Επειδή είστε γιατρός,  είστε ικανοποιημένος με τον αριθμό των υγειονομικών που έχουν εμβολιαστεί; Πότε υπολογίζετε ότι  θα εμβολιαστεί ο γενικός πληθυσμός;

Στη μακραίωνη πορεία της ιατρικής έχουν πραγματοποιηθεί πολλές ανακαλύψεις, ορισμένες από τις οποίες είναι εξαιρετικά σημαντικές για την ανθρωπότητα. Μια από αυτές τις πολύ σημαντικές ανακαλύψεις είναι και τα εμβόλια. Ο εμβολιασμός είναι ένα απλό και αποτελεσματικό μέτρο προληπτικής ιατρικής, το οποίο έχει αποδειχθεί σωτήριο κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Με τον μαζικό εμβολιασμό μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων, κατάφερε η παγκόσμια κοινότητα να εξαλείψει λοιμώδεις ασθένειες οι οποίες μάστιζαν για δεκαετίες την ανθρωπότητα και παρουσίαζαν σημαντική νοσηρότητα και θνητότητα, όπως είναι η ευλογιά, η πολυομυελίτιδα κ.α.

Κάνω αυτή τη σύντομη αναφορά για να δείξω πόσο σημαντικά είναι τα εμβόλια στην ιατρική και πόσο κομβικός θα είναι ο ρόλος τους στην αντιμετώπιση της παρούσας πανδημίας. Μπορεί να αποδειχθεί η απάντηση στη λύση του προβλήματος. Αυτό είχε ήδη διαφανεί από τα πρώτα στάδια της πανδημίας για όσους ασχολούνταν ιδιαίτερα με την αξιολόγηση των υπό εξέλιξη κλινικών μελετών. Να θυμίσω ότι τον Απρίλιο-Μάϊο σε μια συνέντευξη μου όταν ερωτήθηκα εάν πιστεύω ότι θα βρεθεί το φάρμακο, ανέφερα ότι το φθινόπωρο ευελπιστώ να ακούσω καλά νέα για και από το εμβόλιο. Η άποψη αυτή λοιδορήθηκε από πολλούς ειδικούς και ακόμη και όταν επαληθεύτηκε με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, αρκετοί από αυτούς επέμεναν ότι δε θα βγει το εμβόλιο τελικά. Φυσικά τώρα υπερθεματίζουν και αναφέρονται στα προγράμματα εμβολιασμού.

Θα με ρωτήσετε γιατί έκανα αυτή την εισαγωγή. Απλά για να δείξω ότι σε αυτό το εξαιρετικά σημαντικό θέμα του παγκόσμιου εμβολιασμού, για την αντιμετώπιση της πανδημίας για τον COVID-19, απαιτείται μεθοδικότητα, συστηματική εργασία και σοβαρότητα. Σαν υγειονομικός θεωρώ ότι ο εμβολιασμός του πληθυσμού αποτελεί αναμφίβολα την προτεραιότητα αυτή την εποχή. Μη ξεχνάμε ότι πρόκειται για ένα εγχείρημα πολύ μεγάλο και δύσκολο, πρωτόγνωρο σε παγκόσμιο επίπεδο. Η εξέλιξη του εμβολιασμού εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, αρκετοί από τους οποίους μας ξεπερνούν και σαν άτομα και σαν κράτος (π.χ. διαθεσιμότητα εμβολίων). Για τον λόγο αυτόν, δεν έχει νόημα να γίνονται υποθέσεις και να τίθενται χρονικά όρια και περιορισμοί. Σημαντική παράμετρος επιτυχίας των προγραμμάτων εμβολιασμού είναι να αντιμετωπιστούν με επιτυχία οποιοιδήποτε φραγμοί όσον αφορά φυλετικές, εθνικές, κοινωνικές ή οικονομικές διαφορές, ώστε να καταστεί η πρόσβαση στα εμβόλια ενιαία για όλους. Επιπρόσθετα, έξυπνες στρατηγικές, όπως η θέσπιση προτεραιότητας ανάλογα με το πλήθος και την πολυπλοκότητα των κοινωνικών επαφών, μπορούν να διασφαλίσουν ακόμη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα σε επίπεδο κοινότητας. Η επιστημονική κοινότητα πρέπει να επικεντρωθεί στη μελέτη και προβολή της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας του εμβολίου και στη σωστή ενημέρωση του πληθυσμού, ώστε να σταματήσει η παραπλάνηση από διάφορες ανυπόστατες φήμες και θεωρίες που διακινούνται από αντιεμβολιαστικά κινήματα. Μόνο έτσι μπορεί να επιτευχθεί ο στόχος που είναι να προχωρήσει απρόσκοπτα και να ολοκληρωθεί το εθνικό σχέδιο εμβολιασμού το οποίο είναι απαραίτητο για την προστασία όλων μας.

 

 

Μίλησε στην Ελισάβετ Μιτσού