Αναμνήσεις

Η ιστορία των bains mixtes (μικτά λουτρά) στην παραλία μας

1927,η χρονιά που επετράπη στους άντρες και στις γυναίκες να κάνουν μαζί μπάνιο. Τα περίφημα bains mixtes, δηλαδή μικτά λουτρά.

Από το Φάληρο, το Καλαμάκι, μέχρι τον Άλιμο, τη Γλυφάδα και τη Βουλιαγμένη. Μέχρι τότε, ακόμη και η συνάντηση άντρα και γυναίκας στα ανοιχτά της θάλασσας θεωρείτο μεγάλο σκάνδαλο. Τα bains mixtes καθιερώθηκαν ως μορφή νεωτερισμού, προκάλεσαν όμως έντονες αντιδράσεις από τους συντηρητικούς της εποχής. Ξεκίνησε δειλά-δειλά το 1925, όταν άντρες και γυναίκες κατέβαιναν στο Καλαμάκι τη νύχτα, και έκαναν μαζί μπάνιο στην θάλασσα.  Οι εφημερίδες είχαν πρωτοσέλιδα καθημερινά με αυτή την «έξαλλη» μόδα. Ήταν όμως τέτοια η απήχηση – ιδιαίτερα από τους νεαρούς και νεαρές – που τελικά το 1927 επετράπη και η αστυνομία έπαψε να συλλαμβάνει όσους το τολμούσαν. 

Οι «επώνυμες» κυρίες, σύζυγοι αξιωματικών, βουλευτών, καθηγητών κλπ. οι οποίες ήθελαν να ακολουθήσουν την μόδα, αλλά δεν ήθελαν να συζητηθούν από τις «κακές γλώσσες», έπαιρναν μαζί τους την υπηρέτρια και τυλιγμένες σε ένα σεντόνι πάνω από το μαγιό τους, έφταναν μέχρι την άκρη της θάλασσας και πριν βουτήξουν, η υπηρέτρια τις ξεσκέπαζε και βέβαια τις περίμενε μέχρι να βγουν για να τις ξανασκεπάσει!

  

Αργότερα έγιναν οι διάφορες λουτρικές εγκαταστάσεις με μεγάλες εξέδρες. Τις Κυριακές όλοι οι Αθηναίοι και οι Πειραιώτες βρισκόντουσαν στις πλαζ του Καλαμακίου. 

Κατά την περίοδο του καλοκαιριού και συγκεκριμένα Ιούνιο-Ιούλιο-Αύγουστο οι Σαμαρείτες (εθελοντές Νοσοκόμοι) κατασκήνωναν έξω από τα λουτρά Αλίμου και Κεντρικών (Γεμενάκη) για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους λουόμενους κολυμβητές από τα διάφορα ατυχήματα – ακόμη και πνιγμούς – που συνέβαιναν στην θάλασσα.

Τέσσερις ήταν οι οργανωμένες πλαζ της παραλίας μας:

1.     η πλαζ της Πικροδάφνης,

2.     η πλαζ δίπλα στον σημερινό χώρο του Ν.Ο.Κ. , η οποία καταστράφηκε κατά την Γερμανική κατοχή,

3.     η πλαζ στο κέντρο του Καλαμακίου, (όπου σήμερα είναι η ελεύθερη πλαζ) και είχε την ονομασία Γεμενάκη, επειδή απέναντι ακριβώς υπήρχε η Ταβέρνα του Γεμενάκη και

4.     η πλαζ του Αλίμου, η οποία ήταν και η μεγαλύτερη (ακριβώς μετά το Ble).

 

     

Πιο κοντινή παραλία ήταν επίσης και του Μπάτη, στο Παλαιό Φάληρο.

    

Οι καμπίνες που άλλαζαν ήταν ξύλινες και οι πόρτες ήταν γεμάτες τρύπες από μερακλήδες μπανιστιρτζήδες που έκαναν ματάκι στις γυναίκες όταν ξεντύνονταν.

Στο σημείο όπου τώρα είναι η Ακτή του Ήλιου (απέναντι από τον Μαρμαρίδη), 4η Στάση Καλαμακίου,  ήταν το γνωστό κέντρο « Ο Ζέφυρος»  Snack Bar/Restaurant, γνωστό κέντρο και απόμερο, αγαπημένο σημείο για κρυφό ραντεβουδάκι, μιας και εκείνα τα χρόνια υπήρχε μεγάλη αυστηρότης από τους γονείς. Από κάτω ακριβώς, ήταν βραχάκια, όπου η παραλία ήταν ελεύθερη και πολύ γραφική.

Στο σημείο, όπου τώρα είναι η αρχή της Ακτής του Ήλιου (δίπλα στην ελεύθερη πλαζ Στολίδι), 3η Στάση Καλαμακίου,  ήταν η ελεύθερη πλαζ Αβέρωφ, όπου ήταν και το κέντρο « Νίτσα». Η πλάζ λεγόταν έτσι γιατί ακριβώς απέναντι ήταν το Ζυθεστιατόριον « Ο Αβέρωφ» .

Το 1951 έγινε η διαπλάτυνση της λεωφ. Ποσειδώνος (πρώην Βας. Γεωργίου)  και αργότερα, τέλος της επόμενης δεκαετίας έγινε η επιχωμάτωση της παραλίας, ώστε να δημιουργηθούν οι τωρινές πλαζ και μαρίνες. Η παραλία δεν θυμίζει σε τίποτα την αρχική της μορφή.  ‘ Οσοι την ζήσανε,  σίγουρα την θυμούνται με νοσταλγία.

 

Οι  φωτογραφίες  και το υλικό είναι από το αρχείο του Κου Ραϋμόνδου Παπαμανώλη, από την «Μηχανή του Χρόνου» και  από το Ε.Λ.Ι.Α. (Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο)

 

Eλισαβετ Μιτσού